Þunglyndi dregur úr framleiðni og er atvinnulífinu kostnaðarsamt, segir yfirlæknir Vinnueftirlitsins

 

Geðsjúkdómar eru dýrir

Geðsjúkdómar eru samfélaginu afar kostnaðarsamir og því er mikilvægt að fólk með geðraskanir fái sem allra besta þjónustu. Fólk sem glímir við þunglyndi er oft í miklum vanda statt og jafnvel líklegra en þeir sem eru með líkamlega fötlun til að detta út af vinnumarkaði. Í þunglyndi hendir það fólk oft að afköst þess dragast saman, veikindadögum fjölgar og svo framvegis. Hvað rekst á annars horn enda benda virtir vísindamenn á að 77% kostnaðar vegna geðsjúkdóma séu annars staðar í samfélaginu en í heilbrigðisþjónustu og komi því þar fram sé skorið niður,“ segir Kristinn Tómasson, yfirlæknir Vinnueftirlits ríkisins og formaður Geðlæknafélags Íslands.

 

Algjör straumhvörf

Á Læknadögum í sl. viku fjallaði Kristinn Tómasson um geðsjúkdóma og hagræn áhrif þeirra. Hann segir að til mikils sé að vinna að sem bestur árangur náist í meðferð þeirra – ekki síst nú þegar kreppi að. Slíkt eigi að vera gerlegt, því á undanförnum áratugum hafi meðferð geðsjúkra á Íslandi breyst á þann hátt að tala megi um straumhvörf.
„Áður en geðlyf komu til sögunnar þurftu hundruð Íslendinga að dvelja árum saman á sjúkrahúsi vegna geðsjúkdóma án mikillar eða neinnar vonar um bata. Nú er þetta gjörbreytt; flestir komast aftur aftur út í lífið og gera það gott,“ segir Kristinn. Hann bendir á að um 1940 hafi verið talið að á Íslandi þyrfti sjúkrarúm fyrir meira en 400 manns sem væru geðsjúkir til lengri tíma auk 60 til 120 plássa í skammtímavistun. Umreiknað til líðandi stundar og mannfjölda dagsins í dag væri þetta vel á annað þúsund sjúkrarúm.
„Í dag eru sjúkrarúm á geðdeildum sjúkrahúsanna vel innan við 150 og um 600 sjúklingar liggja inni á öllum deildum Landspítala á venjulegum degi. Þessi breyting er líkust kraftaverki sem skýrist af því að um 1950 komu til sögunnar lyf sem slá verulega á einkenni geðsjúkdóma. Fólk þarf nánast ekki nema í undantekningartilvikum að leggjast inn á sjúkrahús heldur getur tekið virkan þátt í samfélaginu.“

 

Skiptir samfélagið miklu

Kristinn segir mikilvægt að ungt fólki sem glímir við geðraskanir fái hjálp sem fyrst. Slíkt skipti samfélagið miklu með tilliti til þeirra hagsmuna sem undirliggjandi séu. Miðað við þriggja milljóna króna árstekjur sem viðkomandi gæti haft á fjörutíu ára starfsævi þá séu 120 milljónir króna í pottinum – peningar sem ekki náist í pottinn nema fólk sé heilt heilsu.
„Læknar eiga að brýna fyrir ráðamönnum hver kostnaður samfélagsins sé ef ekki er brugðist við heilsutjóni. Og á sama hátt ávinningurinn mikill þegar vel tekst til með meðferð. Þetta skiptir miklu fyrir okkar sameiginlegu sjóði og ekki síður fyrirtækin í landinu. Allir hafa að sama marki að stefna,“ segir Kristinn sem bætir við að miklar framfarir hafi á undanförnum árum orðið í t.d. meðferð geðklofa, þunglyndis, örlyndis og fíknisjúdóma. Ýmsa aðra geðsjúkdóma megi nefna og ævinlega séu að nást betri tök á meðferð þeirra sem þakka megi lyfjum, framförum í viðtalsmeðferð og því að kjör og aðstæður íslensku þjóðarinnar séu stórum betri en áður var. Það séu mikilvægir póstar sem verja verði þó hart sé á dalnum um stundarsakir.