Vegna fréttaskýringar Morgunblaðsins í gær, fimmtudag, sem unnin er út frá ársskýrslu lyfjadeildar Sjúkratrygginga Íslands, vilja Frumtök benda á að ekki sé með öllu rétt af Sjúkratryggingum að segja lyfjanotkunina hafa aukist um tæp 6% milli áranna 2009 og 2010.

Það er rétt, að 5,9% aukning varð á magni þeirra lyfja sem stofnunin tekur þátt í að greiða á milli ára, líkt og kemur fram í ársskýrslu stofnunarinnar. Aftur á móti, ef bornir eru saman seldir dagskammtar (DDD) áranna 2009 og 2010, er aukning í heildarsölu á milli ára 2,3%. Þessi tala segir þó ekki annað en að seld lyf sem hafi skilgreindan dagsskammt hafi selst í 2,3% meira magni en árið áður að því tilskildu að DDD hafi ekki breyst í neinu tilfelli.

Mörg lyf hafa ekki skilgreindan dagsskammt, auk þess sem mannfjöldi breytist. Því er varhugavert að taka tölurnar bókstaflega. Miklu nær væri að bera saman notkunina miðað við 1000 íbúa á dag, en með því má leiðrétta fyrir mannfjöldabreytingu.

Samanburði sem þessum ber því að taka með fyrirvara, því tölurnar gefa ekki nákvæma mynd af raunveruleikanum. Til glöggvunar (og gamans) á hve framsetning tölfræðigagna getur verið vandasöm, má nefna þróun mjólkursölu í landinu árin 1960-2008. Árið 1960 seldust tæplega 74 milljónir lítra, en árið 2008 hafði mjólkursala aukist gríðarlega, var komin upp í ríflega 126 milljón lítra. Á sama tíma hafði Íslendingum reyndar fjölgað nokkuð, eða um rúm 142 þúsund, þannig að umreiknuð mjólkursala, með tilliti til mannfjölda, sýnir að hún var 415 lítrar á íbúa árið 1960 en 395 lítrar á íbúa 48 árum síðar. Með öðrum orðum, þótt fjöldi seldra lítra hafi aukist um 70%, hefur mjólkurneysla í raun ekki aukist, heldur minnkað.

Að sama skapi þarf að hafa slíkt í huga þegar talað er um lyfjanotkun og –sölu svo ekki verði úr villandi umræða. Enda er raunin sú, að lyfjanotkun pr. 1000 íbúa, dróst saman árið 2009 um 1,6% frá árinu áður, og bráðabirgðatölur fyrir árið 2010 benda til þess að notkunin í skilgreindum dagskömmtum pr. 1000 íbúa hafi minnkað um u.þ.b. 1%.