Frumtök undrast staðhæfingar heilbrigðisráðuneytis í gær að fyrirhugaðar sparnaðaraðgerðir vegna þunglyndislyfja muni ekki bitna á sjúklingum. Frumtök benda á að með aðgerðunum eru einungis ódýrustu lyfin niðurgreidd en ekki endilega hagkvæmustu lyfin sem eru þau æskilegustu og í mörgum tilfellum nauðsynleg. Hagkvæmasta lyfjameðferðin er ekki ódýrasta lyfið án tillits til skammtastærðar, verkunar, aukaverkana eða áhrifa á lífsgæði. Brýnt er að meta gagnsemi nauðsynlegra lyfja út frá öllum þessum þáttum á móti kostnaði.
 
Frumtök og Rannsóknarstofnun um lyfjamál Háskóla Íslands hafa hvatt til þess að slíkt mat fari fram. Ekki hefur verið brugðist við því. Það er því ekki hægt að meta raunverulegan sparnað, eða kostnað, af aðgerðum heilbrigðisráðuneytisins þegar fram í sækir. Aðferðafræðin til þess er ekki til staðar í ráðuneytinu.

Takmarkað aðgengi að lyfjameðferð og hætta á ójöfnuði

Ljóst er að takmarkað aðgengi að lyfjameðferð vegna kostnaðar, getur ýtt undir ójöfnuð í þjóðfélaginu þar sem þeir efnameiri geta borgað fyrir betri lyfjameðferð með þeim lyfjum sem eru þeim nauðsynleg, aðrir verða að sætta sig við það sem ráðuneytið telur duga.
Ráðuneytið telur sig spara 200-300 milljónir á ári með því að breyta lyfjameðferð hjá fjölmörgum sjúklingum. Fórnarkostnaðurinn er mikill og getur hæglega orðið meiri en sem nemur sparnaðinum. Sjúklingar munu ekki fá nauðsynleg lyf sem hafa reynst þeim vel án aukinnar fyrirhafnar því einungis verða eldri og ódýrari lyf niðurgreidd. Ljóst er að með skertum aðgangi að nýjum lyfjum muni óvissa ríkja um meðferð þunglyndissjúklinga. Ennfremur er illmögulegt að staðfesta meintan sparnað þar sem ekki hefur farið fram mat á kostnaði á móti virkni.

Óþarfa áhætta tekin með heilsu fólks

Frumtök hafa þungar áhyggjur af því hvaða stefna hefur verið mörkuð í heilbrigðisráðuneytinu. Þunglyndis- og kvíðasjúkdómar eru vandmeðfarnir og undir ákveðnum kringumstæðum getur verið um lífshættulegt ástand að ræða. Rannsóknir staðfesta þetta.
Vitað er að einungis um 7 af hverjum 10 þunglyndissjúklingum svara meðferð. Einnig er þekkt að ekki svara allir sjúklingar sömu meðferðinni eins, enda hafa lyfin mismikil áhrif á boðefnakerfi líkamans. Takmörkun meðferðarúrræða eins og ráðuneytið stendur nú fyrir ætti að taka mið af þessu. Mikilvægt er að horfa til þess að meðhöndlun sjúklings í fyrstu meðferð er öruggust með sex mánaða samfelldri meðferð. Ef lyfjum er skipt út hjá viðkomandi getur slíkt þýtt mikið bakslag. Ef endurmeðhöndla þarf sjúkling tekur slíkt ferli hinsvegar mun lengri tíma en þá er mælt með tveggja ára samfelldri meðferð til að ná sem bestum árangri.

Fjórtán þúsund lyfseðilslaus

Í tilkynningu ráðuneytisins er ennfremur gagnrýnt að Frumtök segi fjórtán þúsund manns verða lyfjalaus og segir ráðuneytið að allir sjúklingar fái eins og áður lyf við sjúkdómi sínum. Hið rétta er að nýir lyfseðlar þessara sjúklinga verða ógildir frá 1. júní þegar reglugerðarbreytingin tekur gildi og þurfa þeir því að fara í gegnum endurmat hjá sínum lækni og annað hvort borga sína meðferð sjálfir, skipta um lyf eða freista þess að sækja um lyfjaskírteini með góðum fyrirvara til að fá áframhaldandi niðurgreiðslu. Þessi aðferð býður upp á mismunun eftir efnahag fólks, auk þess er ferlið tímafrekt og sjúklingar geta þurft að bíða eftir því að fá sína meðferð niðurgreidda. Að auki má vera ljóst að umtalsverður kostnaður mun fylgja því að fara í gegnum þetta ferli með fjórtán þúsund sjúklinga.

Tvöfaldur skellur fyrir þunglyndissjúklinga

Frumtök benda einnig á að allt síðastliðið ár hafa skerðingar dunið á hinum ýmsu þjóðfélagshópum, t.d. örorku- og ellilífeyrisþegum, í formi skerðinga á lífeyri eða auknum lyfjakostnaði og hækkun komugjalda. Nú er útlit fyrir að geðdeildum á Hringbraut, Kleppi og BUGL verði lokað. Það er því mikið áfall fyrir þennan hóp að á sama tíma muni aðgangur þeirra að nauðsynlegum lyfjum  skerðast og góðum meðferðarárangri stofnað í hættu.  

Hagsmunir almennings, heilbrigðisyfirvalda og lyfjafyrirtækja fara saman til langs tíma og farsælast væri að eiga faglegt  samstarf um hvernig hægt sé að hagræða án þess að það komi niður á heilbrigðisþjónustu í landinu. Frumtök vona að ráðuneytið vilji taka upp  samstarf í þeim krefjandi verkefnum sem nú standa fyrir dyrum og nýta þá sérfræðiþekkingu og reynslu sem aðildarfyrirtæki Frumtaka búa yfir.