Íslendingar hafa lengi viljað bera sig saman við Norðurlöndin, sér í lagi þegar rætt er um heilbrigðiskerfi skandinavísku landanna, sem af mörgum eru talin þau bestu í heimi. Sá samanburður er af sumum ekki talin réttmætur þó án efa sé hið íslenska heilbrigðiskerfi með þeim betri í heiminum.

Þessari skoðun lýsti meðal annars Þórarinn Tyrfingsson yfirlæknir á Vogi miðvikudaginn 21. júlí í útvarpsþættinum Ísland í býtið. Þórarinn sagði sænska heilbrigðiskerfið standa hinu íslenska langtum framar.

Það er athyglisvert að Þórarinn skuli taka svona til orða því Svíar eru á meðal þeirra sem að þegar hafa tekið upplýsta ákvörðun um að nýta sér þá þekkingu sem þeir búa yfir til þess að draga úr kostnaði í heilbrigðiskerfinu en jafnframt auka þjónustuna við sjúklinga.

Þetta gera Svíar meðal annars með því að nýta sér heilsuhagfræði og er því nálgun þeirra t.d. í lyfjamálum gjörólík þeirri kollvörpun íslenska greiðsluþátttökukerfisins sem þjóðin stendur frammi fyrir í dag.

Heilsuhagfræði snýst í raun um að hámarka heilsuhagsæld samfélagsins. Með það markmið að leiðarljósi hafa Svíar farið nýjar leiðir en þeir hafa þegar gert sér grein fyrir því að lyfjaverð skiptir ekki öllu máli, svo lengi sem lyf eru hagkvæmari kostur heldur en sú meðferð sem annars stæði til boða.
 

Sparnaður að mestu á kostnað sjúklinga

Kostnaðarlega séð er lyfjameðferð einn hagkvæmasti kosturinn sem heilbrigðisgeirinn ræður yfir. Í sumum tilfellum getur munað tugum prósenta í kostnaði á meðferðarúrræðunum og það er því ekki að ástæðulausu að lyflækningar eru eins algengar og raunin er.

Að spara í lyfjakostnaði þarf ekki að vera flókið mál. Það má taka lyf af sjúklingum, sem lyfja sinna vegna geta sinnt störfum og verið heima hjá sér, eða láta þá hafa ódýrustu lyfin sem geta haft aukaverkanir sem þarfnast meðferðar. Þessir sjúklingar gætu þurft að venja komur sínar á sjúkrahús í kjölfarið. Það næst þó fram sparnaður í lyfjakostnaði en öllum má vera ljóst að sparnaðurinn brennur upp, og meira en það, ef fólk þarf aðra og dýrari þjónustu til dæmis inni á spítala og þá á eftir að reikna mögulegt vinnutap vegna sjúkdómsins.

Lyfjanotkun á Norðurlöndunum er mörkuð af þessu. Í Svíþjóð þar sem sú stefna hefur þegar verið mörkuð að nýta þá leið sem hámarkar heilsuhagsæld þjóðfélagsins er lyfjanotkun einna mest af Norðurlöndunum ásamt Finnlandi.

Önnur meðferðarúrræði virka en þau eru hinsvegar í mörgum tilfellum mun frekari á mannafla, tæki og fjármagn og því er skammgóður vermir að ætla að draga úr kostnaði í heilbrigðiskerfinu með því að draga úr lyfjanotkun þar sem þá mun þurfa að auka mögulega dýrari meðferðarúrræði til að halda uppi sæmilegri heilbrigðisþjónustu. Stundum er ekki einu sinni mögulegt að mæta skertri þjónustu vegna niðurskurðar í lyfjakostnaði þar sem fjármagn, búnaður og starfsfólk er einfaldlega ekki fyrir hendi.

Í þessu ljósi er einmitt athyglisvert að skoða tölur yfir lyfjanotkun á Norðurlöndunum en eins og áður segir er lyfjanotkun á Íslandi minni en á hinum Norðurlöndunum, nýjust tölur setja Ísland í 5 sæti af sjö yfir mestu notkunina, þrátt fyrir að lyf séu ódýrasta leiðin til lækkunar kostnaðar í heilbrigðiskerfinu. http://frumtok.is/Frettir/Lesameira/lyfjanotkunmestifinnlandiogsvithjod

Aukin lyfjakostnaður í heilbrigðiskerfinu síðastliðin ár er því mögulega ef betur er að gáð tilkomin vegna aukins sparnaðar með tilliti til hámarks heilsuhagsældar.