Rannsóknir og þróun í lyfjageiranum hefur að margra mati átt talsvert undir högg að sækja undanfarin ár. Eftir tíma stanslausra nýjunga og stórstígra framfara í lyfjageiranum verður það sífellt dýrara og óhagstæðara að koma nýjum lyfjum á markað.
Frá árinu 2008 hefur í samvinnu lyfjaframleiðenda og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins verið staðið fyrir sérstöku átaki sem ætlað er að efla samkeppnisfærni lyfjaiðnaðarins í Evrópu. Á meðal markmiða verkefnisins, sem er kallað IMI, eða Innovative Medicines Initiative, er að gera Evrópu aðlaðandi fyrir lyfjarannsóknir á heimsvísu.
Mikill þrýstingur er innan Evrópu á að bæta starfsumhverfi greinarinnar. Í flestum tilfellum er um hátækni- og hálaunastörf að ræða sem hafa í auknum mæli verið að flytjast til nýmarkaðslanda á borð við Kína og Indland.
Samkeppnin er því gríðarlega hörð á þessu sviði en Evrópa býr þó yfir yfirgripsmikilli þekkingu sem synd væri að sjá þynnast út að mati framkvæmdastjórnarinnar.
IMI verkefnið verður rekið til ársins 2017 og er gert ráð fyrir að kostnaður við verði um 2 milljarðar evra. Þegar er búið að fjármagna helming þess. Verkefnið byggir á mikilvægu samstarfi milli einkarekinna fyrirtækja og rannsóknaraðila innan háskólaumhverfisins. Þannig á að reyna að búa til kerfi til að nýta samvirkni á milli aðila, rannsóknum og þróun til góðs.
Þrýstingur á betra rannsóknarumhverfi á Íslandi
Á Læknadögum 2011 komu þær skoðanir fram að nauðsynlegt væri að greiða götu lyfjarannsókna á Íslandi. Í raun mætti segja að kjöraðstæður ríki á Íslandi til að leggja aukna áherslu á lyfjarannsóknir og jafnvel þróun.
Lyfjarannsóknir hafa verið stundaðar á Íslandi um langt skeið og eftir að hafa legið í hálfgerðum dvala undanfarin ár virðist sem aukinn kraftur sé að færast í rannsóknir hér heima.
Það er ekki langt síðan Frumtök fluttu fréttir af því að sótt hefði verið um 63 einkaleyfi í lyfjaiðnaði á Íslandi á síðasta ári.
Það er því ljóst að á Íslandi, líkt og innan Evrópusambandsins eru sóknarfæri í lyfjarannsóknum og afar mikilvægt er að vel takist til að þróa ný lyf.
Það verður sífellt dýrara að þróa ný lyf. Rannsóknartíminn er ennfremur mjög langur, oft í kringum 10 ár. Einkaleyfi lyfjafyrirtækja byrja að renna út áður en lyfið kemur á markað og því eru oft einungis fáein ár til svigrúms til að endurheimta rannsóknarkostnaðinn og skapa tekjur fyrir frekari rannsóknir.
Sem dæmi má nefna að á síðasta ári komu einungis fram 27 ný lyf í Bandaríkjunum og var þróunarkostnaðurinn að baki hverju lyfi 1,3 milljarðar dollara.
Það verður því áhugavert að sjá hvernig framtak framkvæmdastjórnarinnar mun heppnast því ekki er aðeins mikilvægt fyrir Evrópu að ná meiri krafti í lyfjarannsóknir heldur er það einnig mikilvægt fyrir heiminn í heild.
Það verður ekki síður forvitnilegt að sjá hvort áform á Íslandi um aukin kraft í lyfjarannsóknum muni ná fram að ganga.