Vissir þú....

… að þótt þjóðinni hafi fjölgað og til sögunnar komið dýr­ari og betri lyfjameðferðarúrræði hefur lyfjakostnaður hins opinbera, sem hlutfall af heilbrigðisútgjöldum, lækkað verulega undanfarinn áratug. Á sama tíma hafa útgjöld til heilbrigðismála vaxið um 34%. Útgjöld hins opinbera vegna lyfja voru árið 1998 9,01% af heildar­útgjöldum til heilbrigðismála en árið 2007 voru þau 6,83%. Í Danmörku er hlutfallið um 9% og hefur farið vaxandi undanfarin ár, þvert á þróunina hér.

... að heildsöluverð lyfja er almennt lægra hér á landi en í Danmörku? (sjá verðkannanir Lyfjagreiðslunefndar, http://www.lgn.is).

… að ótímabærum dauðsföllum vegna kransæðasjúkdóma hefur fækkað um 80% hjá Íslendingum á aldrinum 25-74 ára á 25 árum fram til 2006.

… að á árinu 1981 var dánartíðni vegna kransæðasjúk­dóma 55% hjá körlum en fór á 25 árum niður í 29% og hjá konum var dánartíðnin 37% en fór í 17%.

… að helstu ástæður eru meðal annars hagstæð þróun áhættuþátta, áhrif betri lyfja gegn háu kólesteróli og háþrýstingi og árangursrík meðferð kransæðastíflu á hjartadeildum spítalanna.

… að vegna þessa árangurs björguðust 295 mannslíf árið 2006.

… að ný lyf hafa tilhneigingu til að kosta meira en eldri. Margir búast því við að með meiri notkun þeirra myndi heildarkostnaður því aukast. Það þarf ekki að vera. Ef nýrri lyf eru gagnmeiri en þau eldri, gæti notkun nýrri lyfja dregið úr öðrum kostnaði, svo sem vegna innlagnar á sjúkrahús. Niðurstaðan er því oftar en ekki aukin lífs­gæði og minni kostnaður.

... að árið 2007 voru um 4400 lyf í klínískri þróun hjá frumlyfjaframleiðendum. Nýjum lyfjum er að jafnaði ætlað að bæta læknismeðferð frá því sem við þekkjum, bæði þegar litið er til langvarandi sjúkdóma og smit­sjúkdóma, þar með talið sjúkdóma sem hrjá milljónir manna en einnig sjaldgæfari sjúkdóma sem aðeins fáeinir þjást af.

... að í dag má gera ráð fyrir því að við lifum heilum 30 árum lengur en fyrir einni öld eða svo.

... að dánartíðni hefur lækkað gríðarlega (t.d. af völdum alnæmis, ýmissa krabbameina og hjartasjúkdóma) og lífsgæði hafa aukist verulega vegna þess að rannsóknum á sviði líflækninga hefur fleygt fram.

... að á aðeins rúmlega áratug hefur þróuninni verið snúið við þannig að alnæmi er ekki lengur banvænn sjúkdóm­ur, heldur langvarandi kvilli sem halda má í skefjum.

... að með nýjum lyfjum er hægt að koma í veg fyrir eða hægja á framþróun ýmissa annarra sjúkdóma og komast hjá þeim óþægindum og kostnaði sem fylgir sjúkrahús­vist og bráðaaðgerðum. Slíkar framfarir hafa orðið til þess að sjúklingar, sem og fjölskyldur þeirra og umönn­unaraðilar, njóta mun meiri lífsgæða en ella.

... að frumlyfjaframleiðendur eru drifkrafturinn á bak við fjölda læknisfræðilegra uppgötvana og framþróun og starf þeirra skiptir gríðarlegu máli efnahagslega.

... að þróun nýrra lyfja er afar flókið ferli og því fylgir stöð­ugt aukinn kostnaður. Árið 2007 var áætlað að kostnaður­inn við að þróa eitt nýtt lyf væri rúmlega einn milljarður evra. Engin trygging er þó fyrir viðunandi árangri. Af hverjum 10.000 samsetningum sem rannsakaðar eru má vænta þess að aðeins ein fari á markað sem nýtt lyf eftir 10 til 12 ára rannsókna- og þróunarstarf.

... að af þeim fáu lyfjum sem fara á markað mun aðeins eitt af hverjum fimm skila tekjum sem eru jafnháar eða hærri en sem nemur kostnaði við rannsóknir og þróun áður en einkaleyfi rennur út.

... að líftæknigeirinn fer ört vaxandi. Af nýjum lyfjum sem markaðssett eru á ári hverju eiga 20% rætur að rekja til líf­tæknirannsókna. Þróun á sviði líftækni er einkum mikilvæg þeim 35 milljónum Evrópubúa sem þjást af einhverjum þeirra 7000 sjaldgæfu sjúkdóma sem við þekkjum í dag.

... að frumlyfjaframleiðendur eru meðal helstu atvinnurek­enda á sviði hátækniiðnaðar í Evrópu. Um þessar mundir starfa um 645 þúsund manns í þessum geira í Evrópu. Talið er að þrisvar eða fjórum sinnum fleiri störf teng­ist óbeint. Því er um sérlega mikilvæga atvinnugrein að ræða fyrir framþróun rannsókna- og vísindasamfélagsins.

... að meiri hluti þess bólefnis sem notað er í heiminum er framleiddur í Evrópu og að tveir þriðju hlutar fram­leiðslustarfseminnar fara fram í Evrópu.

… að meðal lyfja sem nýlega hafa verið leyfð má nefna bóluefni gegn inflúensu og bóluefni gegn leghálskrabba­meini.

... að bóluefni gegn öðrum tegundum krabbameins og sjúkdómum á borð við alnæmi og malaríu er meðal þeirra stórkostlegu nýjunga sem vænta má í framtíðinni.

... að meira en 2/3 allra einstaklinga sem hafa nokkru sinni lifað lengur en til 65 ára aldurs eru á lífi í dag

... að meðalaldur í upphafi 20. aldar var um 55 ár en meðalaldur í Evrópu er í dag tæp 80 ár. Samkvæmt tölum OECD lifa Íslendingar að meðaltali lengst, í 80,6 ár.

... að árið 2050 verða sex af hverjum tíu íbúum Evrópu 65 ára eða eldri.

... að enn er það svo, að einn af hverjum fimm Evrópubúum deyr fyrir aldur fram, af orsökum er hefði verið hægt að koma í veg fyrir.

... að fjórðungur allra dauðsfalla í veröldinni ár hvert er vegna smitsjúkdóma.

... að samkvæmt upplýsingum Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar eru enn engin skilvirk úrræði gegn ¾ af um 30.000 þekktum sjúkdómum.

... að sýklalyf og bóluefni skiptu sköpum við baráttuna gegn öllum meiriháttar sjúkdómum síðustu aldar, svo sem inflúensu, barnaveiki, kíghósta, berklum og mislingum.

... að bólusótt er enn sem komið er eini sjúkdómurinn sem lýst hefur verið sem svo að fullkomlega hafi verið komið í veg fyrir hann og er það líklega mesta afrek Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar.

... að á undanförnum 30 árum hefur dauðsföllum í kjölfar sjúkdóma fækkað í Evrópu um nærri 40%.

... að sjúkdómar líkt og hjartasjúkdómar, heilablóðfall, krabbamein, Alzheimer, sykursýki, liðagigt og þunglyndi snerta hundruðir milljóna manna og kosta þjóðir heims ómælt fjármagn, svo ekki sé minnst á þjáningu og sársauka sjúklinga og aðstandenda þeirra.

... að lyfjaiðnaðurinn í heild sinni vinnur hverju sinni að rannsóknum og þróunum á meira en 700 nýjum lyfjum og bóluefnum á öllum sviðum læknisfræðinnar.

... að lyfjafyrirtæki er byggja á rannsóknum og þróun hafa uppgötvað meira en 90% allra nýrra lyfja er komið hafa fram á síðustu 20 árum.

... að lyfjaiðnaðurinn í Evrópu veitir tæplega 600.000 vel menntuðu starfsfólki atvinnu í vel launuðum störfum og skapar því til viðbótar fjórfalt fleirri óbein störf.

... að fleirri fróðleiksmola í þessum dúr er að finna hér á heimasíðu EFPIA, The European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations.